SQL Cho Người Mới Bắt Đầu: SELECT, JOIN, GROUP BY Và Subquery Từ A Đến Z

-- Lấy tất cả cột
SELECT * FROM nhan_vien;

-- Lấy cột cụ thể
SELECT ho_ten, phong_ban, luong FROM nhan_vien;

-- Đặt alias (tên hiển thị)
SELECT ho_ten AS "Họ Tên", luong AS "Lương Tháng" FROM nhan_vien;

-- Tính toán trong SELECT
SELECT ho_ten, luong, luong * 12 AS luong_nam FROM nhan_vien;

-- Lọc theo 1 điều kiện
SELECT * FROM nhan_vien WHERE phong_ban = 'IT';

-- Nhiều điều kiện (AND/OR)
SELECT * FROM nhan_vien
WHERE phong_ban = 'IT' AND luong > 15000000;

-- BETWEEN: khoảng giá trị
SELECT * FROM don_hang
WHERE ngay_dat BETWEEN '2024-01-01' AND '2024-12-31';

-- IN: danh sách giá trị
SELECT * FROM nhan_vien
WHERE phong_ban IN ('IT', 'Marketing', 'Sale');

-- LIKE: tìm kiếm gần đúng
SELECT * FROM nhan_vien WHERE ho_ten LIKE 'Nguyễn%'; -- bắt đầu bằng Nguyễn
SELECT * FROM san_pham WHERE ten_sp LIKE '%Excel%';  -- chứa từ Excel

-- Sắp xếp tăng dần (mặc định)
SELECT * FROM nhan_vien ORDER BY luong;

-- Sắp xếp giảm dần
SELECT * FROM nhan_vien ORDER BY luong DESC;

-- Sắp xếp nhiều cột
SELECT * FROM nhan_vien ORDER BY phong_ban, luong DESC;

-- TOP N kết quả
SELECT * FROM san_pham ORDER BY doanh_thu DESC LIMIT 10;

-- Ghép bảng đơn hàng với bảng khách hàng
SELECT 
    dh.ma_don, kh.ten_kh, kh.dia_chi,
    dh.ngay_dat, dh.tong_tien
FROM don_hang dh
INNER JOIN khach_hang kh ON dh.ma_kh = kh.ma_kh
WHERE dh.tong_tien > 1000000;

-- Tất cả khách hàng + đơn hàng (nếu có)
SELECT kh.ten_kh, dh.ma_don, dh.tong_tien
FROM khach_hang kh
LEFT JOIN don_hang dh ON kh.ma_kh = dh.ma_kh;

-- Tìm khách hàng chưa mua hàng (LEFT JOIN + IS NULL)
SELECT kh.ten_kh, kh.email
FROM khach_hang kh
LEFT JOIN don_hang dh ON kh.ma_kh = dh.ma_kh
WHERE dh.ma_don IS NULL;

-- Đơn hàng + Khách hàng + Chi tiết + Sản phẩm
SELECT 
    kh.ten_kh, dh.ngay_dat,
    sp.ten_sp, ct.so_luong, sp.don_gia,
    ct.so_luong * sp.don_gia AS thanh_tien
FROM don_hang dh
    INNER JOIN khach_hang kh ON dh.ma_kh = kh.ma_kh
    INNER JOIN chi_tiet_dh ct ON dh.ma_don = ct.ma_don
    INNER JOIN san_pham sp ON ct.ma_sp = sp.ma_sp
ORDER BY dh.ngay_dat DESC;

-- Tổng doanh thu theo tháng
SELECT 
    EXTRACT(MONTH FROM ngay_dat) AS thang,
    COUNT(*) AS so_don,
    SUM(tong_tien) AS tong_doanh_thu,
    AVG(tong_tien) AS tb_don_hang
FROM don_hang
WHERE EXTRACT(YEAR FROM ngay_dat) = 2024
GROUP BY EXTRACT(MONTH FROM ngay_dat)
ORDER BY thang;

-- HAVING: lọc sau khi nhóm
SELECT phong_ban, COUNT(*) AS so_nv, AVG(luong) AS luong_tb
FROM nhan_vien
GROUP BY phong_ban
HAVING AVG(luong) > 15000000;

-- Nhân viên có lương cao hơn trung bình
SELECT ho_ten, luong
FROM nhan_vien
WHERE luong > (SELECT AVG(luong) FROM nhan_vien);

-- Top 3 khách hàng mua nhiều nhất
SELECT * FROM khach_hang
WHERE ma_kh IN (
    SELECT ma_kh FROM don_hang
    GROUP BY ma_kh
    ORDER BY SUM(tong_tien) DESC
    LIMIT 3
);

-- Thêm cột ranking theo doanh thu
SELECT 
    ten_sp, doanh_thu,
    RANK() OVER (ORDER BY doanh_thu DESC) AS hang,
    doanh_thu * 100.0 / SUM(doanh_thu) OVER () AS phan_tram
FROM san_pham;

-- Running total (lũy kế) theo ngày
SELECT 
    ngay_dat, tong_tien,
    SUM(tong_tien) OVER (ORDER BY ngay_dat) AS luy_ke
FROM don_hang;

-- So sánh với tháng trước (LAG)
SELECT 
    thang, doanh_thu,
    LAG(doanh_thu) OVER (ORDER BY thang) AS thang_truoc,
    doanh_thu - LAG(doanh_thu) OVER (ORDER BY thang) AS chenh_lech
FROM bao_cao_thang;